Du lịch vùng miền

Nghệ thuật sử dụng gia vị trong ẩm thực Việt

Sự kết hợp hài hòa các loại gia vị giúp món ăn thơm ngon, mang đậm dấu ấn văn hóa Việt.

Theo các chuyên gia ẩm thực, gia vị để chế biến món ăn Việt rất phong phú, gồm húng thơm, tía tô, kinh giới, hành, thìa là, mùi tàu… Ớt, hạt tiêu, sả, hẹ, tỏi, gừng, chanh quả hoặc lá non; gia vị lên men như mẻ, mắm tôm, bỗng rượu, dấm thanh hoặc kẹo đắng, nước cốt dừa cũng là chất xúc tác làm nên vô số món ăn đặc trưng của người Việt.

gia-vi

Hành tím, tỏi cần thiết với các món thịt và rau xanh. Khi dùng, đầu bếp sẽ thái hành ra từng lát mỏng, còn tỏi phải giã hoặc đập dập dùng tẩm ướp nguyên liệu trong giai đoạn sơ chế hoặc xào nấu. Hành lá khiến món ăn dậy mùi. Riềng và sả giúp giò heo ngon, thịt heo bắt mắt, kích thích vị giác.

Các món từ đặc sản đến bình dân, truyền thống hay hiện đại của người Việt không thể thiếu gia vị đi kèm. Nghệ thuật sử dụng gia vị còn tạo nét chấm phá ấn tượng trong văn hóa ẩm thực vùng miền.

Chẳng hạn, với người miền Nam, thưởng thức món ngon dân dã mà không có chút tiêu xanh để xuýt xoa hoặc trái ớt hiểm làm tê tê đầu lưỡi thì bữa tiệc không còn ý nghĩa. Nấu canh bí đao hoặc canh cải mà thiếu tiêu, hành sẽ chẳng có vị ngon ngọt cùng mùi hương quyến rũ. Ở miền Bắc thường dùng lá tía tô hoặc thì là, còn miền Trung chuộng hẹ lá nhỏ để giúp món canh thêm đậm đà. 

Sự tinh tế trong việc kết hợp gia vị của người miền Nam còn thể hiện qua nhiều món ăn lạ lẫm và kỳ thú. Điển hình như con đuông dừa ngâm trong nước mắm, sau đó đem nướng ăn với rau rừng; con còng lột chiên chấm muối tiêu chanh; dế cơm dồn đậu phộng chiên giòn; hay cua biển rang muối tiêu; cá kèo nướng sả ớt; món cá trê chiên hấp dẫn với chén gừng cay.

Hầu hết món ăn Bắc đều có vị đậm đà vừa phải, có thể thêm gia vị theo nhu cầu mỗi người ăn, làm vừa lòng những ai vốn khó tính nhất. Đồ ăn Bắc không nhiều dầu mỡ, không dùng gia vị quá mạnh, chẳng đa vị như miền Trung nên thường nổi tiếng với các món bún, phở, miến nhẹ nhàng tao nhã. Món ăn của người miền Trung lại có gia vị đậm đà, cay nồng ấn tượng.

Với người miền Bắc, hè đến cũng là lúc những quả sấu cho thu hoạch, gợi nhớ tới món vịt om sấu đặc trưng. Vị béo ngậy, dai dai của vịt cộng thêm dư âm chua chua của sấu sẽ khiến bạn mê mẩn ngay từ lần đầu tiên thưởng thức.

Ở miền Nam, vào khoảng tháng 9 hàng năm là mùa của bông điên điển. Thịt cá linh ngọt bùi, với vị chua nhẹ, thơm giòn của bông điên điển chấm nước mắm mặn pha ớt… khiến những ai từng ăn món này đều nhớ mãi không phai.

mon-ngon-ca-cam
Canh cá chua là món ăn đặc trưng của ẩm thực Việt Nam.

Các món ăn kết hợp thức chấm hiện nay còn là kết quả của một quá trình mày mò, sáng tạo thích ứng với môi trường, thời tiết, thể hiện rõ bản sắc ẩm thực từng vùng. Người Bắc khi ăn thịt gà thường trộn lá chanh, ốc hấp lá gừng, thịt luộc chấm nước mắm. Tuy nhiên, miền Nam khi dùng món gà luộc lại trộn rau răm, ốc hấp lá sả, thịt luộc chấm mắm nêm…

Sự kết hợp gia vị còn thể hiện qua món canh chua của 3 miền với những hương vị đặc trưng riêng. Nếu như món canh chua của người miền Bắc có vị chua thanh của mẻ, trái sấu và mùi thơm thì là; miền Trung có vị chát của khế, cay của rớt, mùi thơm của hến; miền Nam lại có vị chua, ngọt của cá và các nguyên liệu như me hòa quyện vào nhau.

Cách kho cá cũng thế, mỗi vùng miền lại nêm những vị riêng. Miền Bắc có vị nhạt, miền Trung thì nồi cá kho có vị mặn, còn món cá kho của người miền Nam có thêm chút đường để tạo vị ngọt mặn đậm đà.

Việc sử dụng gia vị đúng cách, đúng lúc và liều lượng sẽ góp phần làm tăng thêm hương vị đậm đà trong từng món ăn ở mỗi vùng miền. Tuy nhiên, các chuyên gia ẩm thực khuyên, người đầu bếp cần nắm tính chất các loại gia vị và cách thức sử dụng. Loại gia vị nào phù hợp với nguyên liệu, thức ăn nào mới phát huy được vai trò của gia vị trong việc chế biến.

Post Comment